Network Marketing Kazanç Planları Nelerdir? Unilevel, Binary, Matrix ve Hybrid Sistemler

Network marketing kazanç planları, bir doğrudan satış şirketinde oluşan satış hacminin networkerlara hangi kurallarla komisyon, prim ve bonus olarak dağıtılacağını belirler.

Network marketingi araştırırken Unilevel, Binary, Matrix, Generation, Breakaway veya Hybrid gibi isimlerle karşılaşabilirsiniz. İlk bakışta bunlar birbirinden tamamen farklı sistemler gibi görünse de aslında hepsi aynı temel soruya farklı cevaplar verir:

“Organizasyonda oluşan satış hacmi kimlere, hangi şartlarla ve hangi derinliğe kadar kazanç oluşturacak?”

Ancak önemli bir noktayı en başta belirtelim:

Kazanç planının adı tek başına bir şirketin iyi, kötü, daha kazançlı veya daha güvenilir olduğunu göstermez.

Aynı isimle kullanılan iki planın aktiflik şartları, prim yüzdeleri, ödeme derinliği, liderlik bonusları ve hacim hesaplama yöntemleri tamamen farklı olabilir.

Network Marketing Kazanç Planı Nedir?

Network marketing kazanç planı; kişisel satış, müşteri satışları, ekip hacmi, kariyer seviyesi ve liderlik gibi farklı faaliyetlerin nasıl ödüllendirileceğini belirleyen kurallar bütünüdür.

Bir kazanç planı genellikle şu soruların cevabını verir:

• Kişisel satıştan nasıl kazanç oluşur?
• Organizasyon hacmi nasıl hesaplanır?
• Kaç seviye veya ekip kolundan prim alınabilir?
• Aktif kalmak için hangi şartlar gerekir?
• Kariyer seviyeleri nasıl yükselir?
• Liderlik bonusları nasıl oluşur?
• Kullanılmayan hacim sonraki döneme taşınır mı?

Dolayısıyla yalnızca:

“Bu şirket yüzde kaç veriyor?”

diye bakmak doğru bir karşılaştırma yöntemi değildir.

Yüzdenin hangi hacme uygulandığını ve o yüzdeyi alabilmek için hangi şartların gerektiğini de bilmeniz gerekir.

Kazanç Planının Adından Çok Neyi Ödüllendirdiğine Bakın

İyi tasarlanmış bir network marketing kazanç sistemini değerlendirirken en önemli konulardan biri sistemin hangi davranışları teşvik ettiğidir.

Plan:

• gerçek müşteri satışını,
• tekrar siparişleri,
• sürdürülebilir ekip hacmini,
• lider yetiştirmeyi

ödüllendiriyor mu?

Yoksa kazancın önemli bölümü sürekli yeni kişilerin sisteme girmesine mi bağlı?

Türkiye’deki güncel doğrudan satış düzenlemesinde de temel yaklaşım budur: sistemin esas olarak mal veya hizmetlerin tüketicilere satışına dayanması gerekir.

Bu yüzden hangi planı incelerseniz inceleyin önce ekonomik faaliyetin kaynağına bakın.

Unilevel Sistem Nedir? Nasıl Çalışır?

Unilevel sistem, network marketing sektöründe en kolay anlaşılabilen temel yapılardan biridir.

Klasik Unilevel sistemde şahsen sponsor olduğunuz kişiler sizin 1. seviyenizi oluşturur.

Onların sponsor olduğu kişiler 2. seviyeyi, onların ekipleri ise daha alt seviyeleri meydana getirir.

Genellikle doğrudan sponsor olabileceğiniz kişi sayısında yapısal bir genişlik sınırı bulunmaz.

Örneğin doğrudan:

Ayşe + Fatma + Zeynep + Selin + Elif

ile çalışabilirsiniz ve bunların tamamı birinci seviyenizde yer alabilir.

Şirket ise kazanç planına göre belirli sayıda seviyeye kadar prim ödeyebilir.

Unilevel Sisteminin Öne Çıkan Özellikleri

• Geniş ekip kolları oluşturulabilir.
• Organizasyon yapısı nispeten kolay görülebilir.
• Seviyelere göre farklı prim oranları uygulanabilir.
• Kariyer yükseldikçe daha fazla seviyeden ödeme açılabilir.
• Bazı planlarda aktif olmayan seviyeleri atlayan “compression” sistemi kullanılabilir.

Özellikle ürün çeşitliliği yüksek, müşteri satışının önemli olduğu ve çok sayıda bağımsız ekip kolunun geliştirilebildiği şirketlerde Unilevel yapı incelenmeye değer olabilir.

Ancak her Unilevel plan aynı değildir. Ödeme derinliği, aktiflik şartı ve liderlik bonusları mutlaka ayrıca incelenmelidir.

Binary Sistem Nedir? Nasıl Çalışır?

Binary sistem iki ana yerleşim kolu üzerine kuruludur:

Sol kol + Sağ kol

Burada sık yapılan bir yanlış vardır.

Binary sistem:

“Yalnızca iki kişiyi sponsor olabilirsiniz.”

anlamına gelmez.

Bir networker ikiden fazla kişiyi şahsen sponsor edebilir. Ancak Binary yerleşim ağacında her pozisyonun altında iki ana placement pozisyonu bulunur. Sonraki kişiler bu iki kolun daha alt bölümlerine yerleştirilir.

Binary’de Kazanç Nasıl Hesaplanır?

Yaygın Binary planlarında iki kolun satış hacmi karşılaştırılır.

Örneğin:

Sol kol: 20.000 puan
Sağ kol: 12.000 puan

Planın kurallarına göre prim 12.000 puanlık daha düşük hacimli kol üzerinden veya belirli eşleşme oranları üzerinden hesaplanabilir.

Ancak burada şirketten şirkete önemli farklar vardır:

• 1:1, 1:2 veya farklı eşleşme oranları olabilir.
• Kullanılmayan hacim sonraki döneme taşınabilir.
• Bazı planlarda belirli hacim silinebilir.
• Günlük veya haftalık kazanç tavanları bulunabilir.

Matrix Sistem Nedir?

Matrix sistem, organizasyonun hem genişliğini hem de belirli bir ödeme derinliğini sınırlandıran bir yapıdır.

Örneğin:

3 × 5 Matrix

ifadesi genellikle bir kişinin ilk seviyesinde üç pozisyon ve sistemde beş seviyelik belirli bir yapı bulunduğunu ifade eder.

İlk seviye dolduğunda yeni pozisyonlar alt seviyelere yerleşebilir. Bu durum sektörde sıklıkla spillover olarak adlandırılır.

Ancak spillover:

“Hiçbir şey yapmadan üst ekibiniz sizin organizasyonunuzu kuracak.”

anlamına gelmez.

Kazanç yine planın satış, aktiflik ve diğer yeterlilik şartlarına bağlıdır.

Matrix Planında Nelere Bakılmalı?

• Matrix genişliği nedir?
• Kaç seviye ödeme yapılıyor?
• Spillover nasıl çalışıyor?
• Boş pozisyonların yerleşim sırası nedir?
• Matrix dolduğunda ne olur?

Generation Sistemi ve Breakaway Aynı Şey mi?

Hayır. Birbirleriyle ilişkili olabilseler de Generation ve Breakaway aynı kavram değildir.

Generation Mantığı

Generation bonuslarında organizasyon yalnızca klasik seviyeler üzerinden değil, belirli kariyer seviyesindeki liderlerin oluşturduğu liderlik kuşakları üzerinden değerlendirilebilir.

Örneğin sizden aşağı doğru ilk belirli kariyer liderine kadar olan organizasyon bir generation, sonraki liderden diğerine kadar olan bölüm ikinci generation olarak hesaplanabilir.

Bu tür bonuslar bir Unilevel planın üzerine de eklenebilir.

Breakaway Mantığı

Breakaway sistemde ise bir ekip veya lider belirli kariyer şartına ulaştığında prim hesaplamasında ana gruptan ayrı bir organizasyon birimi gibi değerlendirilebilir.

Üst sponsor artık aynı klasik seviye primini almak yerine bu bağımsız organizasyon üzerinden liderlik veya generation primi alabilir.

Bu yapı lider yetiştirmeyi güçlü biçimde teşvik edebilir ancak yeni başlayan biri açısından Unilevel’e göre daha karmaşık olabilir.

Hybrid Kazanç Planı Nedir?

Hybrid kazanç planı, iki veya daha fazla sistemin özelliklerini aynı plan içerisinde birleştirir.

Örneğin bir şirket:

• temel ekip yapısında Unilevel,
• ekip bonusunda Binary benzeri hacim hesaplaması,
• üst kariyerlerde Generation liderlik bonusu

kullanabilir.

Bu nedenle günümüzde bazı şirketlerin planını yalnızca “Unilevel” veya “Binary” şeklinde tanımlamak yetersiz kalabilir.

Hybrid sistemlerin avantajı farklı faaliyetleri ödüllendirebilmesidir.

Dezavantajı ise planın gereğinden fazla karmaşık hale gelebilmesidir.

Yeni başlayan biri:

“Bu prim neden oluşuyor?”

sorusunun cevabını açıklayamıyorsa plan yeterince anlaşılmamış demektir.

Network Marketing Kazanç Planları Karşılaştırması

Sistem	Temel Yapı	Öne Çıkan Mekanizma	Özellikle Kontrol Edilecek
Unilevel	Geniş frontline, seviyeler	Seviye bazlı satış hacmi	Ödeme derinliği ve aktiflik
Binary	İki placement kolu	Kol hacmi / eşleşme	Zayıf kol, carry-over, cap
Matrix	Sınırlı genişlik ve derinlik	Matrix pozisyonları	Spillover ve derinlik
Generation	Liderlik kuşakları	Generation bonusları	Lider tanımı ve ödeme kuşakları
Breakaway	Bağımsızlaşan lider grupları	Liderlik override’ları	Breakaway şartları
Hybrid	Birden fazla sistem	Karma bonus yapısı	Planın anlaşılabilirliği

Binary mi Unilevel mi?

Binary mi Unilevel mi? sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.

Unilevel yapıyı özellikle:

• geniş ürün portföyüyle çalışmak,
• çok sayıda bağımsız ekip kolu oluşturmak,
• müşteri ve ekip tarafını birlikte geliştirmek,
• daha sade bir yapı kullanmak

isteyen kişiler inceleyebilir.

Binary ise:

• iki ana organizasyon hattına yoğunlaşmak,
• ekip hacimlerini yakından takip etmek,
• kol dengesi üzerinde çalışmak

isteyen kişiler için uygun olabilir.

Ancak karar verirken sistem adından daha önemli olan şirketin gerçek müşteri satışını, ekip gelişimini ve liderliği nasıl ödüllendirdiğidir.

Hangi Network Marketing Kazanç Planı Daha Avantajlı?

Tek başına en avantajlı network marketing kazanç planı yoktur.

Çünkü aynı plan farklı şirketlerde tamamen farklı kurallarla uygulanabilir.

Özellikle ürün çeşitliliğinin yüksek olduğu, gerçek müşterilere düzenli satış yapılan ve farklı ekip kollarının gelişmesinin önemli olduğu bir iş modeli arıyorsanız anlaşılabilir bir Unilevel veya Unilevel tabanlı Hybrid planı özellikle incelemek mantıklı olabilir.

Ancak planın adından önce şu beş noktaya bakın:

1. Gerçek satış kazanç oluşturuyor mu?
2. Aktiflik şartları makul mü?
3. Planı yeni başlayan biri anlayabiliyor mu?
4. Lider geliştirmek ödüllendiriliyor mu?
5. Kazanç yalnızca yeni kişi kaydına bağımlı mı?

Kazanç Planını İncelerken Bilmeniz Gereken Temel Terimler

• PV: Kişisel hacmi ifade etmek için kullanılan puan veya hacim değeri.
• GV: Grup veya organizasyon hacmi.
• Level: Organizasyondaki seviye.
• Leg: Bir ekip kolu.
• Placement: Kişinin organizasyon ağacındaki yerleşim pozisyonu.
• Sponsor: Kişiyi sisteme doğrudan dahil eden networker.
• Compression: Bazı planlarda aktif olmayan seviyelerin prim hesabında atlanması.
• Carry-over: Kullanılmayan hacmin sonraki döneme taşınması.
• Flush: Belirli şartlarda kullanılmayan hacmin silinmesi.
• Cap: Belirli dönem için uygulanabilen maksimum prim veya hacim sınırı.

Bu terimlerin anlamları şirketin kendi kazanç planında farklı ayrıntılar içerebilir. Bu nedenle şirketin resmî kazanç planı dokümanı her zaman esas alınmalıdır.

Network Marketing Kazanç Planları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Unilevel sistem nedir?

Klasik Unilevel sistem, şahsen sponsor olunan kişilerin birinci seviyede yer aldığı ve organizasyonun aşağı doğru seviyeler halinde geliştiği kazanç yapısıdır. Genellikle genişlik sınırlaması bulunmaz ancak prim alınabilecek derinlik plan tarafından sınırlandırılabilir.

Binary sistemde sadece iki kişi mi sponsor olunur?

Hayır. Klasik Binary yapıda iki adet placement kolu bulunur; ancak kişi ikiden fazla kişiyi şahsen sponsor edebilir. Sonraki kişiler iki ana kolun altındaki pozisyonlara yerleştirilebilir.

Matrix sistemde spillover garanti kazanç sağlar mı?

Hayır. Üst organizasyondan pozisyon yerleşmesi gerçekleşebilir ancak bu durum tek başına kazanç garantisi oluşturmaz. Satış hacmi ve planın diğer şartları yine geçerlidir.

Generation ve Breakaway aynı sistem midir?

Hayır. Generation bir liderlik veya bonus hesaplama yöntemi olarak başka planların üzerine eklenebilir. Breakaway ise belirli seviyeye ulaşan grubun prim hesabında ayrı bir organizasyon olarak değerlendirilmesine dayanır.

Hybrid kazanç planı nedir?

Hybrid plan, Unilevel, Binary, Generation veya başka bonus mekanizmalarının özelliklerini aynı kazanç sistemi içerisinde birleştiren yapıdır.

En iyi network marketing kazanç planı hangisidir?

Herkes için tek bir en iyi plan yoktur. Ürün yapısı, gerçek müşteri talebi, aktiflik şartları, çalışma tarzı ve liderlik sistemi birlikte değerlendirilmelidir.

Sıradaki Eğitim: Network Marketing’e Başlamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Artık Unilevel, Binary, Matrix, Generation, Breakaway ve Hybrid kazanç sistemlerinin temel farklarını biliyoruz.

Bir sonraki rehberde bütün bu bilgileri kullanarak daha büyük soruya cevap vereceğiz:

Network Marketing’e Başlamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Şirketi, ürünü, kazanç planını, büyüme potansiyelini, sponsor ve eğitim sistemini birlikte değerlendirerek doğru sistemi seçmenin yollarını inceleyeceğiz.