Network marketinge başlamadan önce nelere dikkat edilmeli? Bir şirket veya ekip size cazip bir fırsat sunduğunda ilk duyacağınız şeyler genellikle ürünler, kazanç potansiyeli, kariyer seviyeleri ve başarı hikâyeleri olur.
Ancak doğru karar verebilmek için yalnızca fırsata değil, fırsatın arkasındaki sisteme bakmak gerekir.
Şirket ne kadar güvenilir? Ürünler gerçek müşteriler tarafından satın alınıyor mu? Kazanç planı nasıl çalışıyor? Ürün çeşitliliği yeterli mi? Şirket büyüyor mu? Sponsor ve ekip size gerçekten eğitim verebiliyor mu? Başlamak ve devam etmek size ne kadara mal olacak?
Bu rehberde network Marketinge başlamadan önce bilinmesi gerekenleri tek tek inceleyecek ve karar vermeden önce kullanabileceğiniz pratik bir kontrol sistemi oluşturacağız.
Önce Sistemi Anlayın, Sonra Karar VerinBir şirkete yalnızca arkadaşınız tavsiye ettiği, sunum etkileyici olduğu veya yüksek gelir örnekleri gösterildiği için başlamayın. Şirketi, ürünü, kazanç sistemini ve sizden beklenen çalışmayı anlayabildiğiniz noktada karar verin.
1. Önce Network Marketing Sisteminin Nasıl Çalıştığını Anlayın
Network marketing yalnızca bir şirkete kayıt olup çevrenize insan davet etmekten ibaret değildir.
Sağlıklı bir sistemin temelinde:
ürün veya hizmet → müşteri → satış → tekrar satış → ekip gelişimi → organizasyon hacmi → kazanç planı
bulunur.
Dolayısıyla başlamadan önce günlük ve haftalık olarak ne yapacağınızı öğrenin.
Ürünleri öğrenmeniz, insanlarla iletişim kurmanız, müşteri oluşturmanız, takip yapmanız ve zaman içerisinde ekip geliştirmeyi öğrenmeniz gerekebilir.
Kendinize şu basit soruyu sorun:
“Bugün başlarsam bu işi gerçekte nasıl yapacağım?”
Bu soruya net cevap alamıyorsanız yalnızca kazanç sunumuna bakarak karar vermeyin.
2. Şirketin Güvenilirliğini ve Yasal Yapısını Araştırın
Network marketing şirketi seçerken nelere dikkat edilmeli? sorusunun ilk cevaplarından biri şirketin şeffaflığıdır.
Şunları kontrol edin:
- Şirketin ticari bilgileri açık mı?
- Türkiye’deki faaliyet yapısı doğrulanabiliyor mu?
- Resmî iletişim ve müşteri hizmetleri mevcut mu?
- Ürün, fiyat ve üyelik koşulları açık mı?
- Kazanç planına ulaşılabiliyor mu?
- İade, cayma ve sistemden ayrılma prosedürleri açıklanmış mı?
- Doğrudan satış faaliyetleri için gerekli güncel yetkilendirme şartlarını karşılıyor mu?
Türkiye’deki güncel düzenlemeler doğrudan satış şirketleri için özel kurallar ve yetkilendirme sistemi içerdiğinden, yalnızca şirketin sosyal medya hesabına veya sizi davet eden kişinin anlattıklarına güvenmeyin.
Güvenilir network marketing şirketi bilgilerini gizlememeli; araştırmak isteyen kişiye ulaşılabilir ve doğrulanabilir bilgi sunmalıdır.
3. Ürünleri ve Gerçek Müşteri Talebini Değerlendirin
Şirket seçerken sorulabilecek en güçlü sorulardan biri şudur:
“Kazanç fırsatı olmasaydı insanlar bu ürünleri yine satın alır mıydı?”
Çünkü uzun vadeli bir network marketing sisteminde gerçek tüketici talebi önemlidir.
Ürünleri incelerken:
- gerçek bir ihtiyaca cevap verip vermediğine,
- fiyatının müşteriye açıklanabilir olmasına,
- kalite ve fiyat dengesine,
- tekrar satın alma potansiyeline,
- yalnızca networkerlar tarafından değil gerçek müşteriler tarafından da alınıp alınmadığına
bakın.
Ürün Çeşitliliği Neden Avantaj Sağlayabilir?
Benzer şartlara sahip iki şirket arasında seçim yapıyorsanız geniş ve gerçekten kullanılabilir ürün portföyü önemli bir avantaj olabilir.
Kişisel bakım, kozmetik, temizlik, ev bakım veya farklı günlük tüketim kategorilerinde ürünlerin bulunması farklı müşteri ihtiyaçlarına ulaşmayı kolaylaştırabilir.
Ayrıca bir müşterinin farklı ihtiyaçları için aynı markadan tekrar alışveriş yapabilmesi müşteri devamlılığı açısından değerlidir.
Ürün Sayısı Değil, Kullanılabilir Ürün ÇeşitliliğiKatalogda yüzlerce ürün bulunması tek başına avantaj değildir. Ürünlerin gerçek ihtiyaca cevap vermesi, fiyatının makul olması ve tekrar satın alınabilecek nitelikte olması daha önemlidir.
Başlangıçta ihtiyacınızdan veya satış kapasitenizden fazla stok yapmanız isteniyorsa bunu da dikkatle değerlendirin.
4. Kazanç Planını ve Size Uygun Sistemi İnceleyin
Kazanç planı, şirketin oluşan satış hacmini hangi kurallarla komisyon ve primlere dönüştürdüğünü belirler.
Yalnızca:
“Yüzde kaç kazandırıyor?”
diye sormak yeterli değildir.
Şunları öğrenin:
- Kişisel satış nasıl değerlendiriliyor?
- Ekip hacmi nasıl hesaplanıyor?
- Aktiflik şartları neler?
- Kaç seviyeden veya hangi organizasyon yapısından prim alınabiliyor?
- Liderlik ve kariyer nasıl ödüllendiriliyor?
Daha önce hazırladığımız Network Marketing Kazanç Planları rehberinde sistemleri ayrıntılı olarak ele aldık. Burada ise şirket seçerken hangi yapının size daha uygun olabileceğine bakalım.
Unilevel Sistem Kimler İçin Uygun Olabilir?
Unilevel sistemde doğrudan oluşturulan ekip kolları genellikle iki ana kolla sınırlandırılmaz ve organizasyon daha geniş biçimde geliştirilebilir.
Bu yapı özellikle:
- ürün çeşitliliği fazla olan bir şirketle çalışan,
- farklı müşteri grupları oluşturmak isteyen,
- birden fazla ekip kolunu geliştirmeyi hedefleyen,
- yeni başlayanlara daha kolay anlatılabilen bir yapı arayan
kişiler açısından incelenmeye değerdir.
Geniş ürün portföyü + müşteri satışı + farklı ekip kollarının gelişimi sizin için önemliyse, sade bir Unilevel sistemi özellikle değerlendirmenizi öneririm.
Ancak yalnızca “Unilevel” adının bulunması planın iyi olduğu anlamına gelmez. Aktiflik, ödeme seviyeleri ve liderlik bonusları ayrıca incelenmelidir.
Binary Sistem Kimler İçin Uygun Olabilir?
Binary sistem iki ana organizasyon kolunun geliştirilmesine dayanır. İki güçlü ekip oluşturmayı, kollar arasındaki hacmi takip etmeyi ve denge yönetimini seven kişiler için uygun olabilir.
Burada özellikle zayıf ve güçlü kol hesabının nasıl yapıldığını ve kullanılmayan hacmin ne olduğunu öğrenmek gerekir.
Matrix Sistem Kimler İçin Uygun Olabilir?
Matrix sistemde organizasyonun genişliği ve derinliği belirli sınırlar içerisinde yapılandırılabilir.
Daha kontrollü bir organizasyon yapısını tercih edenler için ilgi çekici olabilir. Ancak Matrix’i yalnızca “üst ekipten bana kişi düşer” beklentisiyle seçmek doğru değildir.
Generation / Breakaway Sistemler
Bu sistemler genellikle bağımsız liderler ve güçlü organizasyonlar geliştirmeyi daha fazla öne çıkarır.
Uzun vadede büyük ekip ve liderlik hedefleyen kişiler için güçlü olabilir; buna karşılık hesaplama yapısı başlangıç seviyesinde daha karmaşık görünebilir.
Hybrid Sistemler
Hybrid planlar iki veya daha fazla sistemin özelliklerini bir araya getirir.
Farklı faaliyetleri ödüllendirebilmesi avantajdır; ancak plan gereğinden fazla karmaşık hale gelirse yeni başlayan kişinin kazancın nereden oluştuğunu anlaması zorlaşabilir.
Hangi Kazanç Sistemi Daha İyi?Tek bir “en iyi” plan yoktur. Ancak ürün çeşitliliği yüksek, gerçek müşteri satışını önemseyen ve farklı ekip kollarının gelişmesine imkân veren bir yapı arıyorsanız, anlaşılabilir bir Unilevel veya Unilevel ağırlıklı Hybrid sistemi özellikle incelemek mantıklı olabilir.
5. Şirketin Sadece Büyüklüğüne Değil, Büyüme Yönüne Bakın
Çok büyük bir şirket her zaman en iyi seçenek olmadığı gibi çok yeni bir şirket de otomatik olarak büyük fırsat değildir.
Daha önemli soru şudur:
“Şirket sağlıklı biçimde büyüyor mu?”
Olumlu göstergeler arasında:
- gerçek müşteri sayısının artması,
- satış hacminin gelişmesi,
- ürün portföyünün güçlenmesi,
- yeni pazarlara açılma,
- lojistik ve teknolojik altyapıya yatırım
sayılabilir.
Burada şirketin büyümesi ile yalnızca yeni networker sayısının artmasını birbirinden ayırın.
Geçmişi güven verecek kadar oturmuş fakat hâlâ müşteri, ürün, pazar ve organizasyon açısından büyüme alanı bulunan şirketler özellikle incelenmeye değer olabilir.
6. Gerçek Maliyetleri ve Aktiflik Şartlarını Hesaplayın
Network marketing düşük sermayeyle başlanabilen bir iş modeli olabilir ancak bu, hiçbir gider olmadığı anlamına gelmez.
Şunları öğrenin:
- başlamak için hangi şartlar var?
- aktif kalmak için kişisel hacim gerekiyor mu?
- bu hacim müşteri siparişleriyle karşılanabiliyor mu?
- düzenli ürün alımı gerekiyor mu?
- reklam, etkinlik, ulaşım veya başka giderleriniz olacak mı?
Şirketin zorunlu şartlarıyla sizin kendi tercihiniz olan çalışma giderlerini birbirinden ayırın.
Gelir garanti olmadığı için müşteri ve satış sistemi oluşmadan yüksek borç veya büyük stokla başlamak gereksiz risk yaratabilir.
7. Sponsor, Eğitim ve Ekip Kültürünü Değerlendirin
Aynı şirket içerisinde iki farklı ekip tamamen farklı deneyimler yaşatabilir.
Bu yüzden yalnızca:
“Hangi şirket?”
değil:
“Kiminle ve hangi sistemle çalışacağım?”
sorusunu da sorun.
İyi bir sponsor size zaman içerisinde:
- ürün bilgisini,
- müşteri iletişimini,
- satışı ve takibi,
- sosyal medya kullanımını,
- kazanç planını,
- ekip geliştirmeyi
öğretebilmelidir.
Sadece motivasyon vermek eğitim değildir.
İyi bir eğitim sistemi, “yarın ne yapacağım?” sorusuna cevap verir.
İyi Sponsor Bağımlılık Oluşturmazİyi liderlik, sürekli sponsorunuza ihtiyaç duymanızı değil, zaman içerisinde sistemi öğrenerek kendi başınıza çalışabilmenizi sağlamalıdır.
8. Kazanç Vaatlerini ve Sunumları Gerçekçi Değerlendirin
Başarı hikâyeleri motive edici olabilir ancak bir kişinin sonucu herkesin sonucu değildir.
Özellikle:
- garanti gelir vaatlerine,
- “herkes bunu kazanabilir” söylemine,
- yalnızca en yüksek kazananların gösterilmesine,
- lüks otomobil ve seyahat görüntülerinin iş modelinin kanıtı gibi sunulmasına,
- “bugün karar vermezsen fırsatı kaçırırsın” baskısına
temkinli yaklaşın.
Bir gelir örneği gördüğünüzde kişinin ne kadar süredir çalıştığını, ne kadar satış ve organizasyon hacmi oluşturduğunu ve gösterilen rakamın brüt mü net mi olduğunu sorun.
Potansiyel gelir ile garanti gelir aynı şey değildir.
9. İade, Cayma ve Sistemden Ayrılma Şartlarını Bilin
Sisteme nasıl gireceğiniz kadar nasıl ayrılacağınızı da öğrenin.
Başlamadan önce:
- sistemden ayrılma prosedürünü,
- kullanılmamış ürünlerin iade şartlarını,
- müşteri cayma prosedürünü,
- son komisyon ve ödeme koşullarını
inceleyin.
Türkiye’deki güncel doğrudan satış düzenlemesi tüketiciler için kural olarak 30 günlük cayma hakkı ve doğrudan satış şirketleri için çeşitli yükümlülükler öngörmektedir. Şirketin bu süreçleri açık ve ulaşılabilir biçimde açıklayabilmesi önemlidir.
10. Bu Sistem Sizin Hedeflerinize Uygun mu?
İyi bir şirket bulmanız, o şirketin mutlaka sizin için doğru olduğu anlamına gelmez.
Önce kendi hedefinizi belirleyin:
- ürünleri avantajlı kullanmak mı?
- ürün paylaşarak ek gelir oluşturmak mı?
- part-time çalışmak mı?
- uzun vadede ekip geliştirmek mı?
- bunu profesyonel bir iş haline getirmek mi?
Ardından zamanınızı değerlendirin.
“Haftada bu işe düzenli olarak kaç saat ayırabilirim?”
sorusu, “boş zaman buldukça yaparım” yaklaşımından çok daha gerçekçidir.
Ayrıca çalışmak istediğiniz yönteme bakın. Yüz yüze görüşme, sosyal medya, müşteri satışı veya ekip geliştirme yöntemlerinden hangilerinin size daha uygun olduğunu düşünün.
11. Network Marketinge Başlamadan Önce Bu 15 Soruyu Sorun
- Şirketin kim olduğunu ve nasıl çalıştığını araştırdım mı?
- Yasal ve kurumsal bilgilerini doğrulayabiliyor muyum?
- Ürünleri iş fırsatı olmasa da müşteriler satın alır mı?
- Ürün portföyü farklı ihtiyaçlara cevap veriyor mu?
- Gerçek ve tekrar satın alan müşteri kitlesi var mı?
- Kazancın nereden oluştuğunu anlayabiliyor muyum?
- Kazanç sistemi çalışma tarzıma uygun mu?
- Aktiflik şartları makul mü?
- Gerçek aylık maliyetimi hesapladım mı?
- Şirket sağlıklı biçimde büyüyor mu?
- Sponsorun gerçek bir eğitim sistemi var mı?
- İlk 30 gün ne yapacağımı biliyor muyum?
- İade, cayma ve ayrılma şartlarını biliyor muyum?
- Gelir beklentim gerçekçi mi?
- Bu işi düzenli yapmaya zaman ayırmaya hazır mıyım?
Şirket Seçerken Dört Güçlü GöstergeAnlaşılabilir kazanç sistemi + geniş ve kullanılabilir ürün portföyü + gerçek müşteri talebi + sağlıklı büyüyen şirket. Bunlara güçlü bir sponsor ve eğitim sistemi de eklendiğinde uzun vadeli çalışma için daha sağlam bir temel oluşabilir.
Network Marketinge Başlamadan Önce Sık Sorulan Sorular
Network marketing şirketi nasıl seçilir?
Şirketin yasal ve kurumsal yapısını, ürünlerini, gerçek müşteri talebini, kazanç planını, büyüme yönünü, aktiflik şartlarını ve sponsor/eğitim sistemini birlikte değerlendirin.
Unilevel mi Binary mi daha iyi?
Tek bir doğru cevap yoktur. Unilevel daha geniş organizasyon ve sade yapı arayanlar için; Binary ise iki ana ekip kolunu yönetmeyi ve hacim dengesini takip etmeyi tercih edenler için daha uygun olabilir. Planın adı kadar ödeme ve aktiflik şartları önemlidir.
Ürün çeşidi fazla olan şirket daha mı avantajlıdır?
Gerçekten kullanılan ve tekrar satın alınan geniş ürün portföyü farklı müşterilere ulaşmayı kolaylaştırabilir. Ancak ürün sayısından çok talep, kalite, fiyat ve tekrar kullanım önemlidir.
Büyüyen network marketing şirketini seçmek mantıklı mı?
Müşteri, satış, ürün, pazar ve altyapı açısından sağlıklı büyüyen bir şirket yeni gelişim alanları sunabilir. Yalnızca yeni üye sayısının artması ise tek başına sağlıklı büyüme göstergesi değildir.
Sponsor şirket kadar önemli mi?
Evet. Güçlü bir şirket içerisinde zayıf bir ekip sistemiyle çalışmak süreci zorlaştırabilir. Sponsorun size eğitim vermesi ve zaman içerisinde bağımsız çalışmanızı desteklemesi önemlidir.
Network Marketinge Başlamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli? Özet
Network Marketinge başlamadan önce nelere dikkat edilmeli? sorusunun cevabı yalnızca “hangi şirket daha çok kazandırıyor?” değildir.
Şirketi araştırın, ürünleri değerlendirin, gerçek müşterilere bakın, kazanç planını anlayın, maliyetleri hesaplayın, büyüme yönünü inceleyin ve çalışacağınız sponsorun eğitim sistemini öğrenin.
Benzer şirketleri karşılaştırırken özellikle anlaşılabilir bir kazanç sistemi, geniş ve kullanılabilir ürün çeşitliliği, gerçek müşteri talebi ve sağlıklı büyüme gösteren yapıları incelemek mantıklıdır.
Son olarak kendinize şu soruyu sorun:
“Bu şirket iyi bir fırsat mı?”
ve hemen arkasından:
“Bu fırsat benim hedeflerime, bütçeme ve çalışma biçimime uygun mu?”
İki soruya birlikte cevap verdiğinizde çok daha sağlıklı bir karar verebilirsiniz.
Sıradaki Eğitim: Network Marketing Neden Eleştiriliyor?
Bir şirketi ve sistemi nasıl değerlendireceğimizi öğrendik. Sıradaki rehberde sektörün diğer tarafına geçeceğiz:
Network Marketing Neden Eleştiriliyor? Gerçekler ve Yanlış Bilinenler
Network marketing hakkındaki yaygın eleştirileri, sektörün gerçekten sorunlu yönlerini ve yanlış genellemeleri birbirinden ayıracağız.
