Network marketing neden eleştiriliyor? Bu sektörü araştıran hemen herkes birbirinden oldukça farklı görüşlerle karşılaşır. Bir tarafta network marketingi güçlü bir girişimcilik modeli olarak anlatanlar, diğer tarafta ise sektörü tamamen olumsuz değerlendirenler vardır.
Gerçek ise çoğu zaman bu iki uç yaklaşımın arasında bulunur.
Network marketing sektöründe gerçekten eleştirilmesi gereken uygulamalar vardır. Abartılı kazanç vaatleri, baskılı iletişim, gereksiz stok, yalnızca yeni kişi kaydetmeye odaklanmak veya eğitimin yerine motivasyon sloganlarını koymak sektörün itibarına zarar verebilir.
Ancak bu eleştirileri bilmenin amacı network marketingden uzaklaşmak değildir.
Asıl amaç, insanların neden rahatsız olduğunu anlamak ve aynı hataları kendi çalışma sistemimizde tekrar etmemektir.
Bu nedenle bu rehberde yalnızca network marketing eleştirilerini sıralamayacağız. Her eleştirinin ardından profesyonel bir networkerin nasıl davranması gerektiğini de inceleyeceğiz.
Eleştirileri Bilmek Bir AvantajdırNetwork marketing hakkındaki eleştirileri bilmek sektörden kaçmak için değil, yanlış uygulamaları tanımak ve daha profesyonel bir çalışma sistemi oluşturmak için değerlidir.
Network Marketing Neden Eleştiriliyor?
Network marketing neden eleştiriliyor? sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Bazı olumsuz deneyimler şirketlerden, bazıları ekip kültüründen, bazıları ise yeterli eğitim almadan çalışan networkerların kullandığı yöntemlerden kaynaklanabilir.
Sektöre başlamanın görece kolay olması da bunda etkilidir. İnsanlar kısa sürede ürün tanıtmaya, müşteriyle iletişim kurmaya veya başkalarına iş fırsatı anlatmaya başlayabilir.
Fakat herkes aynı seviyede ürün bilgisine, iletişim becerisine, satış eğitimine veya etik çalışma anlayışına sahip değildir.
Sonuç olarak bir kişinin kötü deneyimi zaman içerisinde bütün sektöre yönelik bir yargıya dönüşebilir.
Bu nedenle asıl ayrımı network marketing modeli ile network marketingin yanlış uygulanması arasında yapmak gerekir.
1. Abartılı Kazanç Vaatleri
Network marketingin itibarına en fazla zarar veren uygulamalardan biri gerçekçi olmayan gelir söylemleridir.
Örneğin:
“Bu işe başlayan herkes yüksek gelir elde eder.”
“Birkaç ay sonra çalışmana gerek kalmaz.”
“Sadece birkaç kişi bulman yeterli.”
gibi ifadeler kişide yanlış beklenti oluşturabilir.
Oysa network marketingde gelir; satış hacmine, müşteri devamlılığına, ekip performansına, kariyer seviyesine, kazanç planına ve kişinin faaliyetlerine göre değişebilir.
Kazanç Nasıl Doğru Anlatılmalı?
Çözüm kazanç fırsatından hiç söz etmemek değildir. Kazanç elbette anlatılabilir; ancak potansiyel ile garanti birbirinden ayrılmalıdır.
- Kazanç planının nasıl çalıştığını açıklayın.
- Sonuçların kişiden kişiye değişebileceğini belirtin.
- En yüksek kazanan kişiyi standart örnek gibi göstermeyin.
- Kazancın gerçek satış ve çalışma hacmine bağlı olduğunu anlatın.
Daha Güvenilir Bir Anlatım“Şu kadar kazanırsın” yerine, “Kazanç sistemi böyle çalışıyor; sonuç satışa, ekip hacmine, kariyer seviyesine ve çalışmaya göre değişiyor” demek daha doğru bir yaklaşımdır.
2. Sürekli Yeni Kişi Kaydetme Baskısı
Ekip geliştirmek network marketingin doğal parçalarından biridir. Sorun, bütün işi yalnızca yeni kayıt sayısına indirgemektir.
Başarı yalnızca:
“Bu ay kaç kişi kaydettin?”
sorusuyla ölçüldüğünde ürün, müşteri, eğitim ve ekip gelişimi geri planda kalabilir.
Bu durum dışarıdan bakıldığında sistemin yalnızca sürekli yeni insan bulmaya dayandığı izlenimini güçlendirir.
Ekip Geliştirme Nasıl Yapılmalı?
Daha sağlıklı süreç:
Müşteri oluştur → Ürünü doğru paylaş → İş fırsatıyla ilgilenen kişiye sistemi anlat → Başlayan kişiyi eğit → Bağımsız çalışmasını sağla → Lider geliştir.
Burada amaç yalnızca kayıt yapmak değil, çalışmayı öğrenen ve zaman içerisinde kendi sistemini geliştirebilen insanlar yetiştirmektir.
3. Arkadaş ve Sosyal Çevreye Baskılı Yaklaşım
Network marketing neden kötü biliniyor? sorusunun önemli cevaplarından biri de yanlış iletişim yöntemleridir.
Çevredeki herkesi potansiyel müşteri veya ekip üyesi olarak görmek doğal ilişkileri bozabilir.
Uzun süredir görüşülmeyen kişiye yalnızca ürün veya iş fırsatı için yazmak, “hayır” diyen kişiyi tekrar tekrar aramak veya her sohbeti satışa bağlamak karşı tarafta baskı hissi oluşturur.
Doğru İletişim Nasıl Kurulmalı?
Profesyonel networkerin amacı herkesi ikna etmek değildir.
Daha sağlıklı yaklaşım:
Dinle → İhtiyacı anla → Uygunsa paylaş → Soruları cevapla → Kararı karşı tarafa bırak → Gerekiyorsa doğal takip yap.
İlgilenmeyen kişinin kararına saygı göstermek uzun vadede hem kişisel itibar hem de sektör itibarı açısından daha değerlidir.
Amaç Herkesi İkna Etmek DeğildirProfesyonel networker herkesi müşteri veya ekip üyesi yapmaya çalışmaz. İlgisi veya ihtiyacı bulunan kişiye doğru bilgiyi ulaştırır ve karar hakkını ona bırakır.
4. Ürün Yerine Sürekli İş Fırsatı Anlatılması
Network marketing gerçek ürün veya hizmet satışına dayanan bir iş modeliyse ürünün kendi başına ekonomik anlam taşıması gerekir.
Ancak bazı sunumlarda kariyerler, primler, seyahatler ve kazançlar uzun uzun anlatılırken ürün birkaç dakikada geçilebilir.
Bu durumda insanlar doğal olarak:
“Ürün gerçekten satıldığı için mi sistem büyüyor, yoksa insanlar yalnızca kazanç fırsatı için mi ürün alıyor?”
diye sorgular.
Ürün ve İş Fırsatı Dengesi Nasıl Kurulmalı?
İki farklı ihtiyacı birbirinden ayırmak gerekir:
Ürünle ilgilenen kişi ve iş fırsatıyla ilgilenen kişi.
Ürün isteyen kişiye sürekli ekip kurmayı anlatmak da, iş fırsatını araştıran kişiye yalnızca katalog göstermek de doğru değildir.
Daha sağlıklı yöntem:
İlgiyi anla → Ürün mü, iş mi? → İhtiyaca uygun bilgiyi paylaş.
5. Gereksiz Stok ve Ürün Baskısı
Network marketing hakkındaki haklı eleştirilerden biri de insanların prim veya kariyer hedefleri nedeniyle ihtiyaçlarından fazla ürün almaya yönlendirilmesidir.
Ürün kullanmak veya mevcut müşteri taleplerini karşılamak için makul miktarda ürün bulundurmak normal olabilir.
Ancak gerçek müşteri talebi oluşmadan yüksek miktarda ürün almak finansal risk yaratır.
Ürün Alımı Nasıl Yönetilmeli?
Ürün alımını kariyer hedefinden önce gerçek kullanım ve müşteri talebiyle ilişkilendirmek gerekir.
Kendinize şu soruyu sorun:
“Bu ürünü gerçekten kullanacak veya satacak mıyım?”
Cevap hayırsa yalnızca seviye veya prim amacıyla ürün almak sağlıklı değildir.
İyi bir ekip sistemi insanlara stok yaptırmayı değil, müşteri oluşturmayı, doğru ürün önermeyi ve tekrar siparişleri takip etmeyi öğretmelidir.
6. Motivasyonun Eğitimin Önüne Geçmesi
Motivasyon network marketingde faydalıdır. Hedef belirlemek, ekip enerjisini yükseltmek ve başarı hikâyelerinden ilham almak kişinin devamlılığını destekleyebilir.
Sorun motivasyonun kendisi değil, motivasyonun eğitim yerine kullanılmaya başlanmasıdır.
Sürekli:
“Yapabilirsin.”
“Daha büyük düşün.”
“Başarıya inan.”
demek kişinin yarın müşteriyle nasıl konuşacağını öğretmez.
Gerçek Eğitim Sistemi Nasıl Olmalı?
Yeni başlayan bir networker zaman içerisinde:
- ürün bilgisini,
- müşteri ihtiyacını anlamayı,
- iletişim ve satışı,
- takip sistemini,
- sosyal medya kullanımını,
- ekip geliştirmeyi,
- liderliği
öğrenmelidir.
Doğru denklem:
Motivasyon + Eğitim + Uygulama + Takip = Gelişim
şeklinde olmalıdır.
7. Eleştiren İnsanların “Negatif” Olarak Görülmesi
Bir kişi şirketi, ürün fiyatını, kazanç sistemini veya riskleri sorguladığında bunu otomatik olarak negatiflik olarak değerlendirmek önemli bir hatadır.
İnsanların:
- kazanç planını anlamak,
- ürün fiyatlarını karşılaştırmak,
- şirket geçmişini araştırmak,
- iade şartlarını öğrenmek,
- riskleri sorgulamak
istemesi doğaldır.
Eleştiriler Nasıl Karşılanmalı?
Savunmaya geçmek yerine soruyu anlamaya çalışın.
Dinle → Soruyu netleştir → Bildiğin bilgiyi paylaş → Bilmiyorsan araştır → Kararı karşı tarafa bırak.
Bazen zor sorular sizin de şirketi ve sistemi daha iyi öğrenmenizi sağlar.
Soru Sormak Negatiflik DeğildirGüvenilir bir şirket ve güçlü bir sponsor zor sorulardan kaçmaz. Şeffaflık, uzun vadeli güven oluşturmanın temel parçalarından biridir.
8. Network Marketingin “Kolay Para” Gibi Anlatılması
Network marketing kolay para değildir.
Fakat bunu “çok zor bir iş” şeklinde yorumlamak da doğru değildir.
Daha doğru ifade:
Network marketinge başlamak görece kolay olabilir; düzenli sonuç oluşturmak ise öğrenme ve çalışma gerektirir.
Hazır ürün, şirket altyapısı ve kazanç sistemi başlangıcı kolaylaştırabilir.
Ancak kişinin yine de ürünleri öğrenmesi, müşteri oluşturması, iletişim kurması, takip yapması ve ekip geliştiriyorsa insan yetiştirmesi gerekir.
Yeni Başlayana Nasıl Bir Beklenti Verilmeli?
“Çok kolay” veya “çok kısa sürede sonuç alırsın” demek yerine gerçek çalışma sürecini göstermek gerekir:
Öğren → Deneyimle → Paylaş → Takip Et → Destek Ol → Tekrar Et.
Bu yaklaşım kişiyi hayal üzerinden değil, uygulanabilir bir sistem üzerinden başlatır.
Network Marketingin Doğal Zorlukları
Her eleştiri yanlış uygulamadan kaynaklanmaz. Bazı konular satış ve girişimcilik modelinin doğal parçalarıdır.
- Reddedilme: Herkes ürün veya iş fırsatıyla ilgilenmeyebilir.
- Değişken gelir: Performansa dayalı sistemlerde gelir sabit olmayabilir.
- Takip ihtiyacı: Müşteri ve ekip ilişkileri düzenli çalışma gerektirir.
- Öz disiplin: Kişinin kendi çalışma programını oluşturması gerekir.
- Zaman: Müşteri ve ekip geliştirmek çoğu zaman hemen sonuç vermez.
Bunları saklamak yerine yeni başlayan kişiye bu zorlukları nasıl yöneteceğini öğretmek gerekir.
Network Marketing Hakkında Yanlış Bilinenler
Haklı eleştiriler olduğu gibi network marketing hakkında yanlış bilinenler de vardır.
“Bütün Network Marketing Şirketleri Piramittir”
Bu doğru değildir. Network marketing ile yasa dışı piramit sistem aynı kavram değildir.
Ancak “network marketing” adını kullanan her şirketin otomatik olarak güvenilir olduğunu söylemek de doğru değildir. Asıl değerlendirilmesi gereken nokta ekonomik değerin ve kazancın nereden oluştuğudur.
“Sadece En Tepedekiler Kazanır”
Kazancı yalnızca organizasyona erken girmek belirlemez. Satış hacmi, ekip performansı, kariyer seviyesi ve kazanç planı sonucu etkiler.
Bu durum elbette herkesin yüksek gelir elde edeceği anlamına da gelmez.
“Çevren Büyük Değilse Yapamazsın”
Başlangıç çevresi yardımcı olabilir ancak çalışma yalnızca mevcut arkadaş listesinden oluşmak zorunda değildir.
Müşteri geliştirme, sosyal medya, tavsiye sistemi ve yeni bağlantılar zaman içerisinde öğrenilebilir.
“Çok Konuşan İnsanlar Daha Başarılıdır”
İyi networker yalnızca çok konuşan kişi değildir.
Dinleyen, ihtiyacı anlayan, doğru bilgiyi paylaşan ve düzenli takip yapan kişi çoğu zaman daha güçlü ilişkiler kurar.
“Ekip Kurunca Artık Çalışmaya Gerek Kalmaz”
Ekip ve müşteri sistemi tekrar eden gelir potansiyeli oluşturabilir. Ancak müşteri devamlılığı, ekip eğitimi, liderlik ve organizasyon gelişimi devam edebilir.
Pasif gelir tamamen çalışmadan gelir anlamına gelmez.
İyi Bir Networker Bu Eleştirilerin Önüne Nasıl Geçebilir?
Network marketing sektörünün itibarı yalnızca şirketlerin değil, sahada çalışan networkerların davranışlarıyla da şekillenir.
Profesyonel çalışmak isteyen bir networker şu temel standartları benimseyebilir:
- Gerçekçi konuş. Kazancı garanti etme.
- Ürünü öğren. Bilmediğin konuda iddiada bulunma.
- Önce dinle. Herkese aynı sunumu yapma.
- Baskı yapma. Karar hakkını karşı tarafa bırak.
- Gerçek müşteri oluştur. Sistemi yalnızca kayıt üzerine kurma.
- Gereksiz stok yaptırma. Ürün alımını gerçek ihtiyaçla ilişkilendir.
- Eğitim ver. Motivasyonun yanında beceri kazandır.
- Bağımsız insanlar yetiştir. Ekibi sürekli sponsora bağımlı bırakma.
Profesyonel Networker’ın Temel Farkıİkna etmeye değil anlamaya, kayıt yapmaya değil geliştirmeye, vaat vermeye değil sistem öğretmeye odaklanır.
Network Marketing Güvenilir mi?
Network marketing güvenilir mi? sorusuna bütün sektör için tek kelimelik cevap vermek doğru değildir.
Şirketin ürünlerini, gerçek müşteri talebini, kazanç planını, yasal ve kurumsal yapısını, aktiflik şartlarını ve iade politikalarını incelemek gerekir.
Bunun yanında sponsor ve ekip kültürü de önemlidir.
Dolayısıyla sağlıklı değerlendirme:
Şirket + Ürün + Kazanç Sistemi + Sponsor + Çalışma Kültürü
birlikte incelenerek yapılmalıdır.
Sıradaki Eğitim: Network Marketing’e Yeni Başlayanların Yaptığı 10 Hata
Network marketingin neden eleştirildiğini ve profesyonel bir networkerin bu eleştirilerin oluşmasını nasıl azaltabileceğini artık biliyoruz.
Sıradaki rehberde konuyu doğrudan yeni başlayan kişinin çalışma sürecine taşıyacağız:
Network Marketing’e Yeni Başlayanların Yaptığı 10 Hata
Yanlış beklenti oluşturmaktan herkese aynı sunumu yapmaya, takip yapmamaktan sistemi öğrenmeden ekip kurmaya kadar en sık görülen başlangıç hatalarını ve bunların yerine uygulanabilecek yöntemleri inceleyeceğiz.
